Açık Mod
Koyu Mod
Sistem Modu
Pankreas kanseri, erken evrede belirgin şikayetlere yol açmadığı için fark edilmesi güç hastalıklar arasında yer alıyor. Hastalığın ilerleyen dönemlerinde ortaya çıkabilen kilo kaybı, karın ve sırt ağrısı, sarılık ve kan şekeri kontrolünde değişiklikler, klinik değerlendirme açısından…
Pankreas kanseri, erken evrede belirgin şikayetlere yol açmadığı için fark edilmesi güç hastalıklar arasında yer alıyor. Hastalığın ilerleyen dönemlerinde ortaya çıkabilen kilo kaybı, karın ve sırt ağrısı, sarılık ve kan şekeri kontrolünde değişiklikler, klinik değerlendirme açısından önem taşıyor. Memorial Ataşehir Hastanesi Gastroenteroloji Bölümü’nden Prof. Dr. Kamil Özdil, 20 Kasım Pankreas Kanseri Farkındalık Günü kapsamında pankreas kanserinde dikkat edilmesi gereken belirtileri ve tanı sürecinde öne çıkan noktaları anlattı.
Pankreas hem sindirim hem de kan şekeri kontrolünde görev alıyor
Midenin arkasında, karın boşluğunun arka bölümünde yer alan pankreas, sindirim sisteminin ve hormonal dengenin önemli organlarından biridir. Pankreasın ürettiği sindirim enzimleri, besinlerin parçalanarak vücut tarafından emilmesine yardımcı olurken insülin ve glukagon hormonları kan şekeri düzeyinin düzenlenmesinde rol oynar. Bu nedenle pankreasın işlevlerini etkileyen hastalıklar hem sindirim sistemini hem de kan şekeri kontrolünü etkileyebilir.
Pankreasta gelişen tümörler, kaynaklandıkları hücrelere ve özelliklerine göre farklı türlere ayrılır. Pankreas kanserlerinin büyük bölümünü, pankreas kanallarını döşeyen hücrelerden kaynaklanan duktal adenokarsinom oluşturur. Bunun yanı sıra pankreasın hormon üreten hücrelerinden gelişen nöroendokrin tümörler ve farklı özellikler taşıyan kistik tümörler de görülebilir. Tümörün türü ve pankreasın hangi bölümünde geliştiği, hastalığın değerlendirilmesinde ve tedavi seçeneklerinin belirlenmesinde önemli rol oynar.
Pankreas kanserinde bu 7 belirtiye dikkat!
Pankreasın karın boşluğunun derininde yer alması ve erken evrede belirgin şikayetlere neden olmayabilmesi tanıyı güçleştirebilir. Pankreas kanserinde dikkat edilmesi gereken en önemli belirtiler:
İstemsiz kilo kaybı: Diyet veya egzersiz değişikliği olmadan kilo verilmesi, iştahsızlık ve sindirim enzimlerinin yetersizliğine bağlı besin emilim bozukluklarıyla ilişkili olabilir.
Karın ve sırt ağrısı: Üst karında başlayıp sırta veya kürek kemikleri arasına yayılan, yemeklerden sonra ya da sırtüstü yatarken artabilen ağrılar görülebilir.
Sarılık: Özellikle pankreas başındaki tümörlerin safra kanalını tıkaması sonucu gözlerde ve ciltte sararma, kaşıntı gelişebilir.
İdrar ve dışkı renginde değişiklik: İdrarın koyulaşması, dışkının açık renkli olması; pankreas enzimlerinin yetersizliğinde ise yağlı, kötü kokulu ve suyun üzerinde yüzen dışkı görülebilir.
Yeni başlayan veya kötüleşen diyabet: Pankreasın insülin üretimindeki değişiklikler kan şekeri kontrolünü etkileyebilir. Özellikle başka belirtilerle birlikte ortaya çıktığında değerlendirilmelidir.
Şişkinlik ve hazımsızlık: Geçmeyen gaz, şişkinlik, bulantı ve erken doyma hissi farklı sindirim sistemi hastalıklarında da görülebilir.
Sürekli yorgunluk: Dinlenmeyle düzelmeyen halsizlik, metabolik değişiklikler ve beslenme sorunlarıyla ilişkili olabilir.
Sigara kullanımı ve ileri yaş riski artırabiliyor
İleri yaş, sigara kullanımı, ailede pankreas kanseri öyküsü ve kalıtsal genetik değişiklikler, pankreas kanseri riskini artıran faktörler arasında yer alır. Kronik pankreatit, obezite ve diyabet de hastalıkla ilişkili olabilir. Ancak bu risk faktörlerinin varlığı, kişinin mutlaka pankreas kanserine yakalanacağı anlamına gelmez.
Belirtiler göz ardı edilmemeli
Açıklanamayan kilo kaybı, geçmeyen karın ve sırt ağrısı, idrar veya dışkı renginde değişiklikler ve yeni başlayan diyabet, farklı sağlık sorunlarının yanı sıra pankreas kanseri açısından da değerlendirilmesi gereken bulgular arasında yer alır. Özellikle gözlerde ve ciltte sararma ile kendini gösteren sarılık durumunda gecikmeden bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır. Şikayetlerin uzun sürmesi, tekrarlaması veya giderek artması halinde hekim değerlendirmesi, gerekli tetkiklerin yapılması ve uygun tedavi sürecinin belirlenmesi açısından önem taşır.
Tanı sürecinde farklı yöntemlerden yararlanılıyor
Pankreas kanserinin tanısında hastanın şikayetleri, tıbbi öyküsü ve fizik muayenesinin yanı sıra kan testleri, bilgisayarlı tomografi (BT), manyetik rezonans görüntüleme (MR/MRCP) ve endoskopik ultrasonografi gibi yöntemler kullanılır. Gerekli durumlarda hasta konforunu gözeten bir yaklaşımla endoskopik ultrasonografi ile biyopsi de yapılabilir. CA 19-9 gibi tümör belirteçleri tanı sürecini destekler ancak tek başına kanser tanısı koymak için yeterli değildir. Tedavi planının belirlenmesinde tümörün türü ve boyutu, çevre damarlarla ilişkisi ve hastalığın yayılım durumu belirleyici rol oynar.
Tedavi, tümörün konumuna ve hastalığın evresine göre planlanıyor
Pankreasın baş bölümündeki tümörlerde Whipple ameliyatı, gövde veya kuyruk bölümündeki tümörlerde ise distal pankreatektomi uygulanabilir. Bazı hastalarda dalağın veya pankreasın tamamının çıkarılması gerekebilir. Pankreasın tamamının çıkarıldığı durumlarda ömür boyu insülin ve sindirim enzimi desteğine ihtiyaç duyulur. Cerrahiye uygun olmayan veya ameliyat öncesinde tedavi alması gereken hastalarda kemoterapi gibi seçenekler değerlendirilebilir; tedaviye yanıt veren bazı hastalarda cerrahi yeniden gündeme gelebilir. Uygun hastalarda laparoskopik veya robotik cerrahi, daha küçük kesilerle ameliyat yapılmasına ve iyileşme sürecinin kolaylaşmasına katkıda bulunabilir. Ancak cerrahi yöntem, tümörün özellikleri, ameliyatın güvenliği ve cerrahi ekibin deneyimi doğrultusunda belirlenir.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı